·8 dk okuma

AB'li alıcı tedarikçiden hangi CBAM verisini ister? Liste ve gizlilik

AB'li alıcınızın CBAM için sizden isteyeceği operatör emisyon raporu, sektöre özel parametreler, doğrulama raporu ve yeni karbon fiyatı raporu. Veriyi O3CI ile mi e-postayla mı paylaşmalı, ticari sırrınızı nasıl korursunuz?

AB'li alıcı tedarikçiden hangi CBAM verisini ister? Liste ve gizlilik

AB'li alıcınız sizden CBAM için üç şey ister: ürün başına gömülü emisyonu içeren "operatör emisyon raporu" (en az özeti), bu raporu onaylayan doğrulama raporu ve ürününüze özgü birkaç teknik parametre (örneğin çimentoda klinker oranı, çelikte hurda oranı ve alaşım yüzdesi). Türkiye'de karbon fiyatı ödüyorsanız buna bir de onaylı "karbon fiyatı raporu" eklenir. Bu bilgileri vermezseniz alıcı AB'nin varsayılan değerlerini, 2026 için yüzde 10 ek oranla kullanmak zorunda kalır; bu da ürününüzü AB pazarında pahalılaştırır.

Bu rehber, alıcıdan gelen veri talebine nasıl hazırlanacağınızı anlatır. Dayanağı Avrupa Komisyonu'nun yöntem tüzüğü 2025/2547 (Ek IV, operatör emisyon raporu şablonu), AB dışı operatörler için hazırlanan Guidance 2 belgesi ve 16 Kasım 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanan 2026/2498 sayılı karbon fiyatı tüzüğüdür. CBAM'in temelini önce okumak isterseniz CBAM nedir rehberimize bakabilirsiniz.

Alıcı bu veriyi neden sizden istiyor?

2026'dan itibaren CBAM'de beyan ve mali yükümlülük AB'deki yetkili CBAM beyancısına, yani çoğu zaman sizin müşterinize aittir. Çelik, alüminyum, çimento ve gübrede yılda 50 tonu aşan ithalat bu yükümlülüğe girer. Beyancı, ithal ettiği malın gömülü emisyonunu ya gerçek veriyle ya da Komisyon'un varsayılan değerleriyle hesaplar. Varsayılan değerlere 2026'da yüzde 10, 2027'de yüzde 20, 2028'den itibaren yüzde 30 ek oran eklenir (gübrede bu oran yüzde 1'dir).

Gerçek veri yalnızca üreticiden, yani sizden gelebilir. Komisyon'un rehberi de bunu açıkça söyler: CBAM malı AB'ye girdiğinde ithalatçı sizinle iletişime geçecek; malınızı öncül olarak kullanan başka bir üretici ya da aradaki bir tüccar varsa veri talebi zincir boyunca size kadar gelecektir. Doğrudan AB'ye satmasanız bile, ürününüzü işleyip AB'ye satan bir Türk üreticiye çelik kütük ya da klinker veriyorsanız talep size de ulaşır.

Operatör emisyon raporu: alıcının göreceği asgari bilgi

Gömülü emisyonu gerçek veriyle hesaplayan her tesis, yıllık bir operatör emisyon raporu ve onun özetini hazırlamak zorundadır. Şablonun kullanımı yöntem tüzüğünün 10. maddesiyle zorunludur ve rapor İngilizce hazırlanır. Böylece farklı ülkelerdeki alıcılar aynı bilgiyi hep aynı alanda bulur. Özet raporda en az şunlar yer alır:

BilgiİçerikSizde nereden çıkar?
Operatör ve tesis kimliğiUnvan, sicil numarası, İngilizce adres, CBAM Kayıt Sistemi tesis numarası, UN/LOCODE, ana emisyon kaynağının koordinatlarıTicaret sicili, harita, O3CI kaydı
Üretim süreçleri ve rotalarıHer süreçte üretilen mallar, CN koduylaÜretim planı, gümrük tarife pozisyonları
Ürün başına doğrudan gömülü emisyont CO2e / t ürünİzleme planına göre yıllık hesap
Dolaylı emisyon (yalnız çimento, gübre, sinter cevher)Ürün başına dolaylı emisyon, gerçek ve varsayılan payıElektrik sayaçları, faturalar
Varsayılan değer payıGömülü emisyonun ne kadarının varsayılan değerle hesaplandığıÖncül tedarikçi verisi, eksik veri kayıtları
Ürün başına ücretsiz tahsisat payıUygulanan CBAM kıyas değeri ve yöntemiKomisyon kıyas değeri tablosu
ÖncüllerCN kodu, menşe ülke, kullanılan varsayılan ya da gerçek değer, öncülü üreten tesisin bilgileriSatın alma kayıtları, tedarikçi raporları
Tesis geneli bilgilerToplam doğrudan emisyon, ölçülebilir ısı ve atık gaz alışverişi, sıfır derecelendirilmiş yakıt kullanımı, CO2 yakalamaEnerji ve proses kayıtları

Tam raporda bunlara ek olarak yakıt ve malzeme bazında faaliyet verileri, emisyon faktörleri, veri boşlukları, süreç bazında enerji dengesi ve öncül miktarları bulunur. Bu ayrıntılar alıcının değil doğrulayıcının işine yarar; aşağıda gizlilik bölümünde tekrar ele alacağız. Raporun nasıl kurulacağını CBAM raporu nasıl hazırlanır yazımızda adım adım anlattık.

Sektöre özel parametreler

Beyancı, emisyonun yanında bazı nitelik bilgilerini de beyan etmek zorundadır. Bu değerler yöntem tüzüğü Ek IV'ün 2. bölümünde mal grubuna göre sıralanır ve en sık unutulan kalemdir.

Mal grubuİstenen parametre
ÇimentoKlinker / çimento oranı (yüzde)
Üre, nitrik asit, amonyakSaflık ya da derişim, azot içeriği
Karışık gübrelerAmonyum, nitrat, üre ve diğer formlarda azot içeriği ile toplam azot
Pik demir, DRIAna indirgeyici; Mn, Cr, Ni ve diğer alaşım elementlerinin kütle yüzdesi
Ham çelik, demir-çelik ürünleriÖncülün ana indirgeyicisi (biliniyorsa), alaşım yüzdeleri, 1 ton ürün için kullanılan hurda tonu, hurdanın tüketici öncesi payı
Ferro alaşımlarMn, Cr ya da Ni ile karbon yüzdesi
Ham alüminyum, alüminyum ürünleri1 ton ürün için hurda tonu, tüketici öncesi hurda payı, alüminyum dışı elementler yüzde 1'i aşıyorsa toplam yüzdesi

Çelikte hurda ve alaşım bilgisinin nasıl toplanacağını çelik ihracatçıları için CBAM, azot içeriğinin hesapta nasıl kullanıldığını gübre sektöründe CBAM yazımızda bulabilirsiniz.

Doğrulama raporu olmadan gerçek veri geçmez

Alıcıya verdiğiniz emisyon ve ücretsiz tahsisat verisi, ancak akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmışsa varsayılan değerin yerine kullanılabilir. Doğrulayıcının akreditasyonu AB'deki bir ulusal akreditasyon kurumundan alınmış olmalı ve tesisinizin sektörünü kapsamalıdır. Doğrulamada tesis başına bir rapor düzenlenir; Komisyon'un takvimine göre ilk doğrulama raporları Ocak 2027'de, 2026 ithalatına ilişkin ilk yıllık beyan ise 30 Eylül 2027'de bekleniyor.

Pratikte bu, alıcınızın 2027 başında sizden doğrulanmış rapor isteyeceği anlamına gelir. Komisyon rehberi, dönem sonunda yaşanacak yoğunluğa karşı doğrulayıcıyı raporlama yılının başında aramanızı önerir. Danışman, doğrulayıcı ve yazılımın bu süreçteki rolünü CBAM danışmanlığı ve yazılım iş bölümü yazımızda anlattık.

Yeni: Türkiye'de ödenen karbon fiyatının belgelenmesi

Komisyon, 5 Kasım 2026 tarihli ve 2026/2498 sayılı Uygulama Tüzüğü'nü 16 Kasım 2026'da yayımladı. Tüzük, üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatının CBAM sertifikası sayısından nasıl düşüleceğini belirler ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanır. Alıcı açısından önemli noktalar şunlar:

  • Düşüm için operatör, Komisyon'un şablonuyla İngilizce bir karbon fiyatı raporu hazırlar. Raporu, akredite bağımsız bir kuruluş makul güvence düzeyinde onaylar.
  • Ücretsiz tahsisat, indirimli oran ve geri ödemeler ödenen fiyattan düşülür; yabancı para birimindeki fiyat Komisyon'un yayımladığı yıllık ortalama kurla avroya çevrilir.
  • Onaylı fiyatla düşüm yalnızca gömülü emisyon gerçek veriyle hesaplanmışsa yapılabilir; varsayılan değer kullanılıyorsa yalnızca Komisyon'un o ülke için belirleyeceği varsayılan karbon fiyatı uygulanabilir.
  • Tüzüğün Ek II listesinde Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi de yer alıyor; başlıca indirim türü olarak ücretsiz tahsisat gösteriliyor.

Türkiye ETS'nin pilot döneminde 2026 yalnızca raporlama yılıdır, 2027 için de ücretsiz tahsisat oranı yüzde 100'dür. Bu nedenle yakın dönemde ücretsiz tahsisat düşüldükten sonra ortaya düşülebilir bir tutar çıkmasını beklemiyoruz; bu bizim yorumumuzdur ve kesin değerlendirmeyi onaylayan kuruluş yapar. Ayrıntılar için Türkiye ETS yönetmeliği ve CBAM sertifikası maliyeti yazılarımıza bakın.

Veriyi nasıl paylaşmalısınız: kayıt sistemi mi, e-posta mı?

Komisyon rehberi iki yol tanımlar. Önerilen yol, AB dışı operatörlerin CBAM Kayıt Sistemi'ndeki O3CI modülüne kaydolmaktır; bu kayıt şu an gönüllüdür.

O3CI kaydıylaKayıt olmadan
Veri yüklemeHer tesis için bir kez; doğrulamadan sonra tüm beyancılarla paylaşılırHer alıcıya ayrı ayrı gönderilir
Alıcının gördüğüYalnızca gerekli özet bilgiBeyancı tam doğrulama raporunu ve tam emisyon raporunu istemek zorundadır
GizlilikAyrıntılı tesis verisi alıcıya açılmazRehber, şifreli e-posta yoksa e-postayı yalnız gizli olmayan bilgi için önerir
Öncül tedarik zinciri2027'de diğer operatörlerle paylaşım da eklenecekHer müşteriyle ayrı yazışma

Kısacası, birden fazla AB'li müşteriniz varsa ya da yakıt, reçete ve verim bilgilerinizi korumak istiyorsanız kayıt sistemi hem işinizi azaltır hem de ticari sırlarınızı korur. Tam raporu e-postayla göndermek zorunda kalırsanız gizlilik sözleşmesi ve şifreli dosya kullanın.

Alıcıya cevap verirken izlenecek adımlar

  1. Talebi netleştirin: hangi CN kodları, hangi dönem ve hangi tesis için veri istendiğini yazılı olarak teyit edin.
  2. Ürün-tesis eşlemesini yapın: aynı CN kodu birden fazla tesiste üretiliyorsa hangi sevkiyatın hangi tesisten çıktığını belgeleyin.
  3. Durumu dürüstçe bildirin: doğrulanmış veriniz henüz yoksa bunu ve doğrulama takviminizi paylaşın. Doğrulanmamış rakamlar alıcının beyanında gerçek veri olarak kullanılamaz; yalnızca bilgi amaçlıdır.
  4. Özet raporu ve parametreleri birlikte gönderin: sektöre özel parametre eksik kalırsa beyan yine eksik sayılır.
  5. Kimlik bilgilerini hazır tutun: CBAM Kayıt Sistemi tesis numarası, UN/LOCODE ve İngilizce adres her talepte sorulur.
  6. Kayıt tutun: hangi alıcıya hangi sürümü gönderdiğinizi saklayın; veri düzeltilirse herkese aynı sürümü iletin.

Hazırlığınızı tek sayfada görmek için CBAM ve Türkiye ETS hazırlık kontrol listemizi kullanabilirsiniz.

En sık yapılan hatalar

  • Kurumsal karbon ayak izini göndermek: şirket geneli kapsam 1-2 toplamı CBAM verisi değildir. CBAM ürün ve tesis bazında, AB yöntemiyle hesaplanan gömülü emisyon ister.
  • Dolaylı emisyonu her üründe eklemek: çelik, alüminyum ve hidrojende CBAM yalnızca doğrudan emisyonu sayar.
  • Öncül bilgisini atlamak: dışarıdan aldığınız kütük, klinker ya da amonyağın menşei ve gömülü emisyonu sizin raporunuzun parçasıdır.
  • Her müşteriye farklı rakam vermek: aynı tesis ve dönem için tek bir doğrulanmış değer olmalıdır.
  • Talebi son ana bırakmak: doğrulayıcı kapasitesi sınırlıdır; 2027 başında yoğunluk bekleniyor.

Carbonet bu süreçte ne yapar?

Carbonet, LNA Soft tarafından geliştirilen karbon yönetim platformudur. CBAM / SKDM modülü tesisinizi, ürünlerinizi ve CN kodlarını tanımlamanızı, üretim süreçlerini ve satın alınan öncülleri eklemenizi sağlar; ürün başına doğrudan ve dolaylı gömülü emisyonu AB'nin belirlediği yöntemle hesaplar. Karbon ayak izi için girdiğiniz yakıt, elektrik ve proses verisi CBAM hesabına otomatik aktarılır, raporlar Türkçe ve İngilizce hazırlanır. Böylece alıcınıza ve doğrulama kuruluşunuza aynı veri setinden tutarlı bilgi verirsiniz.

AB'li müşterinizden veri talebi aldıysanız ya da almayı bekliyorsanız, verilerinizle kısa bir demo yapalım. Demo talep formunu doldurun ya da info@carbonet.com.tr adresine, WhatsApp'tan +90 533 368 05 99 numarasına yazın.

Sıkça sorulan sorular

AB'li alıcı CBAM için tedarikçiden hangi belgeleri ister?

Ürün başına gömülü emisyonu içeren operatör emisyon raporu ya da özeti, bu raporun akredite doğrulayıcı tarafından düzenlenen doğrulama raporu ve mal grubuna özgü parametreler (örneğin klinker oranı, hurda oranı, azot içeriği). Türkiye'de karbon fiyatı ödenmişse onaylı karbon fiyatı raporu da istenebilir.

Veri vermezsem ne olur?

Alıcı Komisyon'un varsayılan değerlerini kullanır. Bu değerlere 2026'da yüzde 10, 2027'de yüzde 20, 2028'den itibaren yüzde 30 ek oran eklenir; gübrede ek oran yüzde 1'dir. Sonuç olarak alıcının CBAM maliyeti ve ürününüzün AB'deki fiyatı artar.

Doğrulanmamış emisyon verisi alıcının beyanında kullanılabilir mi?

Hayır. Kesin dönemde gerçek veri, ancak AB'deki bir ulusal akreditasyon kurumundan sektörünüzü kapsayan akreditasyon almış bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmışsa varsayılan değerin yerine kullanılabilir.

O3CI kaydı zorunlu mu?

Şu an gönüllüdür ama Komisyon tarafından güçlü biçimde önerilir. Kayıtla veriyi tesis başına bir kez yüklersiniz, alıcı yalnızca gerekli özeti görür. Kayıt yoksa alıcı tam doğrulama raporunu ve tam emisyon raporunu sizden istemek zorundadır.

Ödediğimiz karbon fiyatı CBAM'den düşülebilir mi?

2026/2498 sayılı tüzük 1 Ocak 2026'dan itibaren bu düşümün kurallarını belirler; Türkiye ETS de listede yer alır. Ücretsiz tahsisat düşüldükten sonra kalan fiyat, onaylı bir karbon fiyatı raporuyla belgelenmelidir. Türkiye ETS'nin pilot döneminde 2027 için ücretsiz tahsisat oranı yüzde 100 olduğundan yakın dönemde düşülecek tutar çıkması beklenmez.

Kurumsal karbon ayak izi raporum CBAM için yeterli mi?

Hayır. Şirket geneli kapsam 1 ve 2 toplamı CBAM verisi değildir. CBAM, AB yöntemiyle tesis ve ürün bazında hesaplanmış gömülü emisyon, öncül bilgisi ve sektöre özel parametreler ister. Aynı faaliyet verisi iki hesap için de kullanılabilir.