CBAM sertifikası fiyatı nasıl belirlenir, maliyetinizi ne etkiler?
CBAM sertifika fiyatı AB ETS açık artırmalarından gelir, ama asıl maliyeti kaç sertifika gerektiği belirler. Ücretsiz tahsisat indirimi, Türkiye varsayılan değerleri ve yıl yıl hesap örnekleri.
CBAM sertifikası fiyatı, AB Emisyon Ticaret Sistemi (AB ETS) açık artırmalarının ağırlıklı ortalamasıdır: 2026 ithalatı için çeyrek bazında belirlenir ve üçüncü çeyrekte 82,32 euro olmuştur. Ancak ödenecek tutarı asıl belirleyen fiyat değil, kaç sertifika gerektiğidir. Sertifika sayısı gömülü emisyondan AB kıyas değerine dayalı indirimin düşülmesiyle bulunur. Bu yüzden aynı ürün, varsayılan değerle gerçek veriye göre ton başına birkaç kat daha pahalıya gelebilir.
Bu yazı Avrupa Komisyonu'nun fiyat sayfasına, 15 Ekim 2026 tarihli Soru-Cevap belgesine, 14 Ağustos 2026 tarihli Guidance 4 rehberine ve kıyas değeri ile varsayılan değer tablolarına dayanır. CBAM'in genel yapısı için CBAM nedir rehberimize bakabilirsiniz.
CBAM sertifikasını kim alır, Türk üretici ne öder?
Sertifikayı AB'deki yetkili CBAM beyancısı alır ve teslim eder. Satın alma yalnız CBAM Sicili üzerinden, ortak merkezî platformda yapılır; bu platforma Türkiye'deki üreticinin erişimi yoktur. Üretici AB'ye doğrudan sertifika bedeli ödemez.
Etki ticari yoldan gelir. Alıcınız maliyeti hesaplar, sizden veri ister, veri yoksa varsayılan değerle hesaplar ve aradaki farkı fiyat görüşmesine taşır. Yani sertifika maliyeti, ihracatçı için bir vergi kalemi değil, teklif rekabetinin parçasıdır.
CBAM sertifikası fiyatı nasıl belirlenir?
Komisyon fiyatı, Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2548'deki yönteme göre AB ETS tahsisat açık artırmalarının temizlenme fiyatlarından, işlem hacmiyle ağırlıklandırılmış ortalama olarak hesaplar. Bir sertifika, bir ton CO2 eşdeğerine karşılık gelir.
| İthalat dönemi | Yayım tarihi | Sertifika fiyatı |
|---|---|---|
| 2026 1. çeyrek | 7 Nisan 2026 | 75,36 € |
| 2026 2. çeyrek | 6 Temmuz 2026 | 75,28 € |
| 2026 3. çeyrek | 5 Ekim 2026 | 82,32 € |
| 2026 4. çeyrek | 4 Ocak 2027 | Henüz açıklanmadı |
| 2027 ve sonrası | Her hafta | Haftalık ortalama |
2026 için kritik nokta şudur: fiyat, satın alma tarihine değil malın AB'ye ithal edildiği çeyreğe bağlıdır. Sertifikalar 1 Şubat 2027'den itibaren satılacak olsa da mart ayında ithal edilen ürün için 1. çeyrek fiyatı uygulanır.
Kaç sertifika gerekir? Formülün üç parçası
Komisyon'un Soru-Cevap belgesine göre elektrik dışındaki mallarda hesap şu mantıkla yapılır:
Sertifika sayısı = ithal edilen ton × (ton başına gömülü emisyon − ücretsiz tahsisat indirimi − menşe ülkede fiilen ödenen karbon fiyatı karşılığı)
- Gömülü emisyon: Doğrulanmış gerçek veri ya da ek oranlı varsayılan değer. Çelik ve alüminyumda yalnız doğrudan emisyon, çimento ve gübrede dolaylı emisyon da sayılır.
- Ücretsiz tahsisat indirimi: AB'deki üreticinin aldığı ücretsiz tahsisatın aynasıdır. CBAM kıyas değeri × CBAM faktörü × sektörler arası düzeltme katsayısı ile bulunur. Komisyon'un Guidance 4 tablosunda katsayı 2026–2030 için 1,0 görünür.
- Ödenmiş karbon fiyatı: Yalnız fiilen ödenen tutar düşülür; ücretsiz tahsisatın etkisi hesaba katılır.
Sonuç negatif çıkarsa o mal için yükümlülük sıfır sayılır ve eksi tutar başka malların yükümlülüğünden düşülemez.
"2026'da yalnız yüzde 2,5 ödenir" neden yanıltıcı?
İnternette sık görülen bu ifade CBAM faktörünün 2026'da %97,5 olmasından gelir. Oysa %97,5 emisyonunuza değil kıyas değerine uygulanır. Kıyas değeri AB'deki en verimli tesislerin seviyesine dayanır. Emisyonunuz kıyas değerinin ne kadar üzerindeyse fark o kadar büyür ve bu farkın tamamı sertifikaya dönüşür.
Komisyon'un tablolarıyla iki örnek:
| 2026, varsayılan değerle | İnşaat demiri (7214 20 00) | Alüminyum profil (7604 10 90) |
|---|---|---|
| Türkiye varsayılan değeri (t CO2e/t) | 2,310 | 3,741 |
| %10 ek oranla | 2,541 | 4,115 |
| Kıyas değeri, B sütunu | 1,364 (yüksek fırın rotası) | 1,493 (birincil alüminyum) |
| İndirim (kıyas × %97,5) | 1,330 | 1,456 |
| Ton başına sertifika | 1,211 | 2,659 |
| Gömülü emisyona oranı | %48 | %65 |
| 3. çeyrek fiyatıyla brüt maliyet | yaklaşık 99,7 €/t | yaklaşık 218,9 €/t |
Yani ödenecek pay %2,5 değil, bu örneklerde %48 ve %65'tir. Maliyetler, ödenmiş karbon fiyatı düşümü öncesi brüt tutardır.
Varsayılan değer mi gerçek veri mi? Fark üretim rotasından da gelir
Türkiye tablosunda inşaat demiri için varsayılan değer yüksek fırın rotasına göre verilmiştir. Komisyon, varsayılan değer kullanıldığında kıyas değerinin de bu rotadan seçileceğini belirtiyor. Hurda ile ark ocağında üreten bir tesis için rota gerçek veriyle değişir: ark ocağı rotasında kıyas değeri çok daha düşüktür, ama tesisin gerçek emisyonu da yüksek fırın rotasına dayanan varsayılan değerin çok altında kalabilir.
Aşağıdaki tabloda varsayımsal bir ark ocağı tesisi ile varsayılan değer karşılaştırılıyor. Gerçek emisyon 0,50 t CO2e/t örnek olarak seçildi, tipik bir değer iddiası değildir. Kıyas değeri kolay okunsun diye haddeleme (0,038) ve ham çelik (0,065) A sütunu değerleri toplanarak yaklaşık 0,103 alındı; gerçek hesap tüketilen öncül miktarıyla yapılır. Fiyat tüm yıllarda 82,32 € sabit varsayıldı.
| Yıl | CBAM faktörü | Varsayılan €/t | Gerçek veri €/t |
|---|---|---|---|
| 2026 | %97,5 | 99,7 | 32,9 |
| 2027 | %95 | 121,5 | 33,1 |
| 2028 | %90 | 146,2 | 33,5 |
| 2030 | %51,5 | 189,4 | 36,8 |
| 2034 | %0 | 247,2 | 41,2 |
Varsayılan değere eklenen oran 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30'dur. Tablodan çıkan sonuç nettir: varsayılan değerde maliyet hem ek oran hem indirimin azalması nedeniyle hızla büyür; düşük emisyonlu ve gerçek verisi olan üreticide ise artış sınırlı kalır. Bin ton inşaat demirinde bu örnekte 2026 farkı yaklaşık 66.800 eurodur.
Bir uyarı: Komisyon, 2025/2620 ekindeki kıyas değerlerinin AB ETS'nin 2026–2030 kesin değerleri yayımlandıktan sonra gözden geçirileceğini ve güncel değerlerin 1 Ocak 2027'den itibaren ithal edilen mallara uygulanacağını belirtiyor. 2027 ve sonrası satırları bu yüzden tahmindir.
Türkiye ETS sertifika maliyetini düşürür mü?
Pilot dönemde otomatik olarak düşürmez. CBAM yalnız fiilen ödenen karbon fiyatını düşer; ücretsiz tahsisat gibi telafiler hesaba katılır. Türkiye ETS yazımızda anlattığımız gibi 2026 yalnız raporlama yılıdır ve pilotta ücretsiz oran %100'dür.
Düşümün ayrıntılarını belirleyecek uygulama tüzüğünün 2026'da kabul edilmesi planlanıyor. 9 Kasım 2026 itibarıyla Komisyon'un mevzuat sayfasında kabul edilmiş bir metin görünmüyor; bu nedenle maliyet hesabınıza henüz düşüm yazmamanızı öneririz.
Sertifika takvimi: 2027'de nakit akışı nasıl değişir?
- Yıl boyu 2026: Yıllık 50 ton eşiğini aşan ithalatçılar yetkili beyancı olmalı; sertifika henüz satılmıyor.
- 1 Şubat 2027: Satış başlıyor; 2026 ithalatı için de bu tarihten sonra alınıyor.
- 30 Eylül 2027: 2026 için ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi.
- 2027'den itibaren her çeyrek: Beyancının hesabında, yıl başından beri ithal edilen malların gömülü emisyonunun en az %50'sine karşılık sertifika bulunmalı.
Sertifikalar başkasına devredilemez ve satılamaz; aynı gruptaki şirkete bile aktarılamaz. Çeyreklik %50 kuralı, AB'li alıcınızın sizden emisyon verisini yıl sonunu beklemeden istemesine yol açar. Tarih listesinin tamamı CBAM ve Türkiye ETS hazırlık kontrol listemizde yer alıyor.
Üretici olarak maliyeti nasıl düşürürsünüz?
- Ürün bazında mevcut durumu çıkarın. KN kodu, üretim rotası ve Türkiye varsayılan değerini yan yana koyun.
- Gerçek veriyi doğrulamaya hazırlayın. 2026 verisi için doğrulayıcı planını erken yapın. Doğrulanmış tesis raporu yoksa beyancı gerçek değer kullanamaz.
- Öncül verisini tedarikçiden alın. Satın alınan ham çelik ya da ham alüminyum, sonucu en çok etkileyen kalemlerdendir. Çelik ve alüminyum-çimento yazılarımız sektör farklarını anlatıyor.
- Sözleşmeyi konuşun. Fiyat maddesinde hangi çeyreğin fiyatının, hangi emisyon değerinin ve hangi düşümlerin esas alınacağını yazılı hâle getirin.
- Senaryo çalışın. Sertifika fiyatı, ek oran ve CBAM faktörü değiştikçe ürününüzün teklif fiyatına etkisini yıl yıl görün.
Sonuç
CBAM sertifikasının fiyatını siz etkileyemezsiniz, ama ne kadar sertifika gerektiğini büyük ölçüde siz belirlersiniz. Bunun yolu ürün bazında, doğrulanabilir gömülü emisyon verisidir.
Carbonet, LNA Soft tarafından geliştirilen CBAM ve karbon ayak izi yazılımıdır; ürün başına doğrudan, dolaylı ve öncül emisyonu AB yöntemiyle hesaplar. Ayrıntılar CBAM / SKDM hesaplama sayfamızda. Kendi ürünlerinizle görmek için demo talep edin ya da info@carbonet.com.tr adresine ve WhatsApp hattımıza (+90 533 368 05 99) yazın.
Kaynaklar: Avrupa Komisyonu CBAM sertifika fiyatları sayfası; CBAM Soru-Cevap belgesi (15 Ekim 2026); Guidance 4 (14 Ağustos 2026); Uygulama Tüzükleri (AB) 2025/2548, 2025/2620 ve 2025/2621 (2026/1740 ile düzeltilmiş); Komisyon kıyas değeri ve varsayılan değer tabloları. Örnekler hesap mantığını göstermek içindir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.
Sıkça sorulan sorular
CBAM sertifikası kaç euro?
Komisyon'un açıkladığı fiyatlar 2026 için 1. çeyrekte 75,36 euro, 2. çeyrekte 75,28 euro, 3. çeyrekte 82,32 eurodur. 4. çeyrek fiyatı 4 Ocak 2027'de açıklanacak. 2027'den itibaren fiyat haftalık hesaplanır.
CBAM sertifikasını Türkiye'deki ihracatçı mı alır?
Hayır. Sertifikayı AB'deki yetkili CBAM beyancısı alır ve teslim eder; satın alma ekranına yalnız yetkili beyancılar erişebilir. Türkiye'deki üretici verisini sağlar, maliyet ise fiyat görüşmesi yoluyla ona yansıyabilir.
2026'da gömülü emisyonun yalnız yüzde 2,5'i için mi sertifika alınır?
Genellikle hayır. %97,5'lik CBAM faktörü emisyonun tamamına değil AB kıyas değerine uygulanır. Emisyon kıyas değerinin üzerindeyse fark tamamen sertifikaya dönüşür; Türkiye varsayılan değeriyle inşaat demirinde pay yaklaşık %48 çıkar.
CBAM faktörü yıllara göre nasıl değişiyor?
Komisyon'un Guidance 4 tablosuna göre CBAM faktörü 2026'da %97,5, 2027'de %95, 2028'de %90, 2029'da %77,5, 2030'da %51,5, 2031'de %39, 2032'de %26,5, 2033'te %14 ve 2034'te %0'dır. Faktör düştükçe indirim azalır.
Türkiye ETS'de ödenen tutar CBAM'den düşülür mü?
Yalnız fiilen ödenen karbon fiyatı düşülebilir, ücretsiz tahsisat gibi telafiler hesaba katılır. Pilot dönemde 2026 yalnız raporlama yılıdır. Düşüm kurallarını belirleyecek AB uygulama tüzüğü 9 Kasım 2026 itibarıyla Komisyon'un mevzuat sayfasında yayımlanmış görünmüyor.
2026 ithalatı için hangi sertifika fiyatı uygulanır?
Malın AB'ye ithal edildiği çeyreğin fiyatı uygulanır. Sertifikalar 1 Şubat 2027'de satışa çıkar ve 2026 için beyan ile teslimin son tarihi 30 Eylül 2027'dir.