CBAM'de varsayılan değer mi gerçek veri mi? Türkiye için karar rehberi
Gerçek veri yoksa AB'li alıcınız Komisyon'un varsayılan değerini %10, %20, %30 ek oranla kullanır. Türkiye değerleri, ek oranın maliyeti, karma yöntemin tuzağı ve hangi durumda doğrulamaya gitmeniz gerektiği.

CBAM'de varsayılan değer, ürününüz için gerçek ve doğrulanmış emisyon verisi yoksa AB'li alıcınızın beyanda kullanmak zorunda olduğu, Komisyon'un ülke ve GTİP bazında yayımladığı emisyon değeridir. 2026'da bu değere %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30 ek oran eklenir (gübrede %1). Gerçek veri ise ancak AB'de akredite bir doğrulayıcının onayladığı operatör emisyon raporuyla kullanılabilir. Hangisinin size uygun olduğu; AB'ye sattığınız tonaja, ürününüzün varsayılan değerine, öncül tedarikçilerinizin veri verip vermediğine ve doğrulamaya ne kadar hazır olduğunuza bağlıdır.
Bu rehber, Türk üreticisinin bu kararı rakamla verebilmesi için hazırlandı. Dayanaklar: Varsayılan Değerler Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2621 ve onu düzelten 2026/1740 (Komisyon'un 6 Ağustos 2026 tarihli değer dosyası, Türkiye tablosu), Komisyon'un kesin dönem rehberleri No. 1, 2, 3 ve 4, serbest tahsis düzeltmesi kıyas değerleri (Uygulama Tüzüğü 2025/2620) ve karbon fiyatı Uygulama Tüzüğü 2026/2498.
Varsayılan değer nedir, nereden gelir?
Komisyon, kesin dönem için yaklaşık 120 ülke için ayrı tablolar yayımladı. Her tabloda GTİP (CN) koduna göre ton başına doğrudan, dolaylı ve toplam gömülü emisyon yer alır. Dört haneli bir kod o başlığın bütün alt kodlarını kapsar; sekiz haneli kod yalnız kendisini.
- Ek I, ülke tabloları: nihai ürün ve ülkesi belli öncüller için kullanılır. Ürün Türkiye tablosunda yoksa ya da hücrede "-" varsa "Diğer ülkeler ve bölgeler" satırı geçerlidir. Türkiye'de gri klinker ve gri Portland çimentosu bu durumdadır.
- Ek II, şebeke elektriği faktörü: çimento ve gübre gibi dolaylı emisyonun sayıldığı mallarda kullanılır. Ayrıntısı CBAM'de dolaylı emisyon rehberimizde.
- Ek IV, en yüksek değerler: menşe ülkesi bilinmeyen öncül için zorunludur. Kütüklüğün ya da bobinin nereden geldiğini kanıtlayamayan üretici bu tabloya düşer.
Komisyon'un rehberine göre değerler ek oranla birlikte "emisyonun eksik tahmin edilmemesi" için belirlendi ve rehber, gerçek veri varsa çoğu durumda onu kullanmanın daha avantajlı olacağını açıkça yazıyor. Tüzük en geç 2027'de gözden geçirilecek; değerler değişebilir.
Türkiye için örnek değerler (2026)
Aşağıdaki değerler Komisyon'un 6 Ağustos 2026 tarihli dosyasının Türkiye tablosundan alındı. Ek oranlı sütun bizim hesabımızdır.
| Ürün (GTİP) | Varsayılan, t CO2e/t | 2026 ek oranla |
|---|---|---|
| İnşaat demiri (7214 20 00) | 2,310 | 2,541 (%10) |
| Sıcak haddelenmiş yassı çelik (7208) | 2,428 | 2,671 (%10) |
| Kaynaklı boru, petrol-gaz hattı (7306 19 00) | 2,244 | 2,468 (%10) |
| Dişli cıvata (7318 15) | 5,430 | 5,973 (%10) |
| Ham alüminyum (7601) | 1,700 | 1,870 (%10) |
| Alüminyum profil (7604 10 90) | 3,741 | 4,115 (%10) |
| Gri Portland çimentosu (2523 29 00, "Diğer ülkeler" satırı) | 1,440 | 1,584 (%10) |
| Üre (3102 10 19) | 1,510 | 1,525 (%1) |
Çelik ve alüminyumda değerler yalnız doğrudan emisyondur; çimento ve gübrede dolaylı emisyon da içindedir. Kendi ürününüzün GTİP'ini gümrük müşavirinizle teyit edin; aynı başlık altında farklı değerler olabilir.
Ek oran maliyeti: yalnız ceza payı ne tutar?
Ek oran, gerçek emisyonunuzdan bağımsız olarak ödenen bir paydır. İnşaat demirinde 1.000 ton için yalnız bu payın karşılığı şöyledir (sertifika fiyatı örnek olarak 80 €; 2026'nın ilk üç çeyreğinde ilan edilen fiyatlar 75,28 € ile 82,32 € arasında):
| Yıl | Ek oran | Ek emisyon (1.000 t) | Örnek maliyet |
|---|---|---|---|
| 2026 | %10 | 231 t | 18.480 € |
| 2027 | %20 | 462 t | 36.960 € |
| 2028 ve sonrası | %30 | 693 t | 55.440 € |
Bu, maliyetin tamamı değildir. Sertifika sayısı, gömülü emisyondan serbest tahsis düzeltmesi düşülerek bulunur. Varsayılan değer kullanıldığında düzeltme, kıyas tablosunun B sütunundan ve ülke tablosundaki üretim rotasından alınır: inşaat demirinde 1,364 t/t. 2026'da CBAM faktörü %97,5 olduğundan 1.000 ton için sertifika sayısı yaklaşık (2,541 − 1,364 × 0,975) × 1.000 ≈ 1.211 olur. Aynı hesap 2027'de 1.476'ya, 2028'de 1.775'e çıkar (kıyas değerleri 2027 ithalatından itibaren güncellenebilir). Hesabın ayrıntısı CBAM sertifikası fiyatı yazımızda.
Gerçek veri ne gerektirir?
Gerçek veri, tesisinizin AB yöntemiyle hesaplanmış ürün başına gömülü emisyonudur. Beyanda kullanılabilmesi için:
- İzleme planı: tesis sınırı, emisyon kaynakları, ölçüm ve hesap yöntemi İngilizce yazılır.
- Operatör emisyon raporu: Komisyon şablonuyla, ürün ve dönem bazında hazırlanır.
- Doğrulama: AB üye devletinin ulusal akreditasyon kurumundan, sektörünüzü kapsayan akreditasyona sahip bir doğrulayıcı, raporu üretim dönemini kapsayacak şekilde doğrular. Doğrulanmamış veri varsayılan değerin yerine geçmez.
- Kayıt: izleme kayıtları ve belgeler raporlama döneminden sonra en az 6 yıl saklanır.
- Öncül verisi: satın aldığınız kütük, bobin, klinker ya da amonyak için tedarikçinin doğrulanmış verisi gerekir; yoksa o öncül için varsayılan değer kullanılır.
Komisyon'un takvimine göre ilk doğrulama raporları Ocak 2027'de, 2026 ithalatı için ilk yıllık beyan 30 Eylül 2027'de bekleniyor. Danışman ve doğrulayıcı ayrımı için danışmanlık ve yazılım iş bölümü yazımıza bakabilirsiniz.
Karma yöntem: kendi verin artı varsayılan öncül
Rehber, tesisinizin gerçek verisiyle satın alınan öncüller için varsayılan değeri birleştirmenize izin verir; aynı öncülün bazı partilerinde gerçek, bazılarında varsayılan veri bile kullanılabilir. Operatör raporu bu payları ayrı gösterir. Ancak karma yöntem her zaman kazandırmaz. Varsayımsal bir örnek:
- Bir boru üreticisi 1.000 ton kaynaklı boru (7306 19 00) için 1.050 ton Türk menşeli sıcak haddelenmiş bobin (7208) tüketiyor; tedarikçi doğrulanmış veri vermiyor.
- Bobin için varsayılan: 2,428 × 1,10 = 2,671 t/t; 1.050 ton × 2,671 ≈ 2.804 t.
- Tesisin kendi doğrudan emisyonu (varsayım): 45 t. Toplam ≈ 2.849 t, yani 2,849 t/t.
- Borunun kendi varsayılan değeri ise ek oranla 2,468 t/t.
Bu örnekte gerçek veri yolu, borunun doğrudan varsayılan değerinden yaklaşık %15 daha yüksek sonuç veriyor; çünkü hesapta öncülün borudaki miktarı değil tüketilen miktarı (fire dahil) sayılır. Bobin tedarikçisi doğrulanmış veri verirse tablo değişir. Bu yüzden gerçek veriye geçmeden önce en büyük öncülünüzün verisini güvenceye alın. Tedarikçiden ne isteneceğini CBAM tedarikçi verisi yazımızda listeledik.
Gözden kaçan üç kural
- Aralıkta üretip Ocakta ihraç etmek: Nihai ürün için varsayılan değer kullanılıyorsa ek oran her zaman ithalat yılına göre seçilir. Aralık 2026'da üretilip Ocak 2027'de AB'ye giren mal %20 ek oranla beyan edilir.
- Varsayılan değerde Türkiye ETS düşülmez: Uygulama Tüzüğü 2026/2498'e göre menşe ülkede ödenen karbon fiyatı onaylı raporla yalnız gerçek emisyon verisiyle düşülebilir; varsayılan değerde yalnız Komisyon'un ülke için belirleyeceği varsayılan karbon fiyatı kullanılır. Türkiye ETS'nin pilot döneminde ücretsiz tahsisat oranı zaten %100'dür.
- Şebeke faktörü ülke adına değişebilir: Çimento ve gübrede dolaylı emisyon Ek II'deki ülke faktörüyle hesaplanır. Bir ülke, resmî istatistikle daha düşük ortalama faktörü 30 Haziran'a kadar Komisyon'a sunarsa alternatif varsayılan faktör belirlenebilir; bu, tek tek üreticinin değil devletin başvurusudur.
Karar tablosu: hangi durumda hangisi?
| Durum | Önerimiz |
|---|---|
| AB'ye yılda birkaç parti, düşük tonaj; alıcı 50 ton eşiğinin altında kalabiliyor | Varsayılan değer; alıcıyla eşik durumunu konuşun |
| Düzenli ve yüksek tonaj, elektrik ark ocağı ya da hurda ağırlıklı üretim gibi düşük emisyonlu rota | Gerçek veri; ek oran ve tonaj büyüdükçe doğrulama maliyetini karşılama olasılığı artar |
| Ana öncülü satın alıyorsunuz, tedarikçi veri vermiyor | Önce tedarikçiden doğrulanmış veri; olmazsa karma hesabı varsayılanla karşılaştırın |
| Alıcınız ihaleyi emisyon değerine göre veriyor | Gerçek veri; varsayılan değer sizi rakibin gerisine iter |
| 2026 verisi hazır değil, ama 2027-2028'de satış sürecek | 2026'yı varsayılanla geçin, 2027 için izleme planını şimdi başlatın |
Tablo yazarın önerisidir; kesin kararı ürün bazında maliyet karşılaştırmasıyla verin. İlk adım, kendi ürününüzün gerçek emisyonunu varsayılan değerle yan yana görmektir. Bunun için doğrulama olmadan da bir iç hesap yapabilirsiniz.
Carbonet bu kararı nasıl kolaylaştırır?
Carbonet, LNA Soft tarafından geliştirilen karbon yönetim platformudur. CBAM / SKDM modülü, tesisinizi, ürettiğiniz malları ve CN kodlarını, üretim süreçlerini ve satın alınan öncülleri tanımlayıp ürün başına doğrudan ve dolaylı gömülü emisyonu AB yöntemiyle hesaplar; klinker → çimento gibi öncül zincirlerini ve birleşik ısı-güç hesabını da kapsar. Kurumsal karbon ayak izi için girdiğiniz enerji ve yakıt verisi süreçlere aktarılır, yeniden girilmez. Böylece kendi gerçek değerinizi varsayılan değerle karşılaştırıp doğrulamaya gitmeye değip değmediğini önceden görürsünüz. Çelik özelinde yöntem için çelik ihracatçıları için CBAM rehberimize bakabilirsiniz.
Ürünleriniz için varsayılan değer ile gerçek veri karşılaştırmasını birlikte yapalım. Demo talep formunu doldurun ya da info@carbonet.com.tr adresine, WhatsApp'tan +90 533 368 05 99 numarasına yazın.
Sıkça sorulan sorular
CBAM varsayılan değerine ne kadar ek oran eklenir?
Komisyon rehberine göre 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30 ek oran eklenir. Gübre sektöründe ek oran 2026'dan itibaren %1'dir.
Türkiye için çimento varsayılan değeri neden 'Diğer ülkeler' satırından alınıyor?
Komisyon'un Türkiye tablosunda gri klinker ve gri Portland çimentosu hücrelerinde '-' yer alıyor. Bu durumda 'Diğer ülkeler ve bölgeler' satırı kullanılır; gri Portland çimentosu için bu değer 1,440 t CO2e/t'dir (ek oran hariç).
Doğrulanmamış kendi hesabımı alıcıya gönderebilir miyim?
Gönderebilirsiniz ama beyanda varsayılan değerin yerine kullanılamaz. Gerçek veri, AB'de akredite bir doğrulayıcının üretim dönemini kapsayan doğrulama raporuyla geçerli olur. İç hesap yine de karar vermek için faydalıdır.
Aralıkta ürettiğim mal Ocakta AB'ye girerse hangi ek oran uygulanır?
Nihai ürün için varsayılan değer kullanılıyorsa ek oran ithalat yılına göre seçilir. Aralık 2026'da üretilip Ocak 2027'de ithal edilen mal %20 ek oranla beyan edilir.
Öncül tedarikçim veri vermezse ne olur?
O öncül için menşe ülkesinin varsayılan değeri ek oranla kullanılır; menşe bilinmiyorsa Ek IV'teki en yüksek değerler geçerlidir. Kendi tesis verinizle birleştirebilirsiniz, ancak sonuç ürünün doğrudan varsayılan değerinden yüksek çıkabilir.
Varsayılan değer kullanırsam Türkiye ETS'de ödenen bedel düşülür mü?
Uygulama Tüzüğü 2026/2498'e göre onaylı karbon fiyatı yalnız gerçek emisyon verisiyle düşülebilir. Varsayılan değerde yalnız Komisyon'un ülke için belirleyeceği varsayılan karbon fiyatı kullanılır.