Tekstil ve otomotiv yan sanayi: CBAM dışındaysanız AB alıcısı ne ister?
Tekstil CBAM dışında, araç parçalarının çoğu da öyle; ama cıvata, somun, dövme parça ve alüminyum bağlantı elemanları bugün kapsamda. AB alıcısının CSRD anketleri, değer zinciri sınırı ve 2028 genişleme önerisi.

Tekstil ürünleri CBAM kapsamında değildir; araç parçalarının büyük kısmı da bugün kapsam dışıdır. Ancak otomotiv yan sanayinin ürettiği çelik civata, somun ve pullar (GTİP 7318), dövme ve pres çelik parçalar (7326) ve alüminyum bağlantı elemanları (7616) 2026'dan beri CBAM'e tabidir. Kapsam dışındaki firmalara gelen karbon verisi talepleri ise çoğunlukla AB'li müşterinin kurumsal sürdürülebilirlik raporundan (CSRD) kaynaklanır: alıcı, kendi kapsam 3 emisyonunu raporlamak için sizin enerji tüketiminizi, kapsam 1 ve 2 emisyonunuzu ister. Ek olarak Komisyon, şanzıman, jant, süspansiyon ve karoser gibi parçaları 2028'den CBAM'e almayı önerdi; bu öneri henüz yasalaşmadı.
Bu rehber, tekstil ve otomotiv yan sanayi firmalarının hangi talebin hangi kurala dayandığını ayırt etmesine ve tek bir veri setiyle hepsine cevap vermesine yardım eder. Dayanaklar: CBAM Tüzüğü 2023/956 Ek I (2025/2083 sonrası konsolide metin), Komisyon'un 17 Aralık 2025 tarihli COM(2025) 989 önerisi, CSRD'yi değiştiren 2026/470 sayılı Direktif ve Komisyon'un küçük işletmeler için gönüllü raporlama standardı tavsiyesi (2025/1710).
Hangi ürün hangi kurala giriyor?
Aşağıdaki tablo, iki sektörün tipik ürünlerini bugünkü CBAM kapsamı, 2028 önerisi ve alıcının büyük olasılıkla isteyeceği veriyle eşleştirir. GTİP sınıflandırmasının son sözü gümrük müşavirinizindir.
| Ürün | CBAM bugün | 2028 önerisi | Alıcının istediği veri |
|---|---|---|---|
| İplik, kumaş, hazır giyim, ev tekstili (fasıl 50-63) | Kapsam dışı | Öneri listesinde yok | Kurumsal karbon ayak izi (enerji, kapsam 1 ve 2), bazen ürün başına tahmin |
| Çelik civata, somun, pul, perçin (7318) | Kapsamda | Zaten kapsamda | Ürün başına gömülü emisyon, doğrulanmış operatör raporu |
| Dövme, pres, sinter çelik parçalar (7326) | Kapsamda | Zaten kapsamda | Ürün başına gömülü emisyon, doğrulanmış operatör raporu |
| Alüminyum bağlantı elemanları ve döküm parçalar (7616) | Kapsamda | Zaten kapsamda | Ürün başına gömülü emisyon, doğrulanmış operatör raporu |
| Şanzıman ve parçaları (8708 40), jant (8708 70), süspansiyon ve amortisör (8708 80), binek araç karoseri (8707 10) | Kapsam dışı | Öneride var | Bugün kurumsal karbon verisi; 2028 için çelik ve alüminyum içeriği |
Otomotiv yan sanayi: bugün CBAM'e giren parçalar
CBAM Tüzüğü'nün Ek I listesi demir-çelikte 72. faslın büyük kısmını ve 73. fasıldan seçilmiş başlıkları sayar. Bu başlıklardan ikisi yan sanayiyi doğrudan ilgilendirir: 7318 (vida, cıvata, somun, pul, perçin, kopilya) ve 7326 (başka yerde belirtilmeyen demir-çelik eşya; dövme, pres ve sinter parçalar dahil). Alüminyumda ise 7616 (alüminyum bağlantı elemanları, döküm ve diğer alüminyum eşya) listededir. Bir araç için üretilmiş olması, bir parçayı kendiliğinden 87. fasla taşımaz. Armonize Sistem'de genel kullanımlı parçalar araç parçası başlığının dışında bırakıldığı için cıvata ve somun genellikle 7318'de kalır. Bu yüzden "otomotive çalışıyoruz, CBAM bizi ilgilendirmez" varsayımını ürün ürün kontrol edin.
Kapsamdaki bir malın AB'ye girişinde beyan ve sertifika yükümlülüğü AB'deki yetkili CBAM beyancısına aittir. Beyancının yıllık ithalatı tüm CBAM mallarında toplam 50 tonu aşıyorsa (hidrojen ve elektrik hariç) yükümlülük doğar. Büyük araç üreticileri ve parça distribütörleri bu eşiği kolayca aşar. Beyancı sizden gerçek veri alamazsa Komisyon'un varsayılan değerlerini kullanır; bu değerlere 2026'da yüzde 10, 2027'de yüzde 20, 2028'den itibaren yüzde 30 ek oran eklenir.
Komisyon'un varsayılan değer tablosundaki (6 Ağustos 2026 güncellemesi, 2026/1740 düzeltmesi) Türkiye değerlerinden bazıları, ek oran öncesi:
| GTİP / CN | Ürün | Türkiye varsayılan değeri (t CO2e / t ürün) |
|---|---|---|
| 7318 15 | Dişli vida ve cıvatalar | 5,430 |
| 7318 16 | Somunlar | 3,790 |
| 7318 22 00 | Pullar (yaylı pul hariç) | 3,430 |
| 7326 90 94 | Kapalı kalıpta dövülmüş çelik eşya | 3,000 |
| 7616 10 00 | Alüminyum vida, cıvata, somun, perçin ve benzerleri | 3,060 |
Örnek: AB'deki müşterinize 2026'da 100 ton 7318 15 cıvata sattınız ve gerçek veri vermediniz. Beyancı 100 × 5,430 = 543 ton gömülü emisyon hesaplar; yüzde 10 ek oranla bu değer 597,3 tona çıkar. Gerçek veriyle hesapta ise iki parça vardır: tesisinizin doğrudan emisyonu (örneğin ısıl işlem fırınındaki doğal gaz) ve satın aldığınız filmaşin ya da tel gibi öncüllerin gömülü emisyonu. Demir-çelikte CBAM yalnızca doğrudan emisyonu sayar, elektrik eklenmez. Öncül verisini çelik tedarikçinizden almanız gerekir; yöntemin ayrıntısı çelik ihracatçıları için gömülü emisyon rehberimizde, alıcının isteyeceği belge listesi CBAM tedarikçi verisi yazımızda.
2028 önerisi: araç parçaları kapsama girebilir
Komisyon 17 Aralık 2025'te CBAM'i çelik ve alüminyum yoğun "ileri ürünlere" genişletme önerisini (COM(2025) 989) yayımladı. Önerinin mali tablosu yaklaşık 180 ek CN kodundan söz eder. Listede otomotivi ilgilendiren başlıklar arasında şanzıman ve parçaları (8708 40), jantlar (8708 70), süspansiyon sistemleri ve amortisörler (8708 80), bazı radyatörler (ex 8708 91), binek araç karoserleri (8707 10), motorlu şasiler (8706), bazı dizel motorlar (8408) ve içten yanmalı motorlar için yağ ve benzin filtreleri (ex 8421 23) var. Öneri, üretim sırasında çıkan tüketici öncesi çelik ve alüminyum hurdasını da öncül saymayı öngörüyor. Önerinin metnine göre genişleme 1 Ocak 2028'den uygulanacak.
Durum: AB Konseyi müzakere tutumunu 12 Haziran 2026'da belirledi; Avrupa Parlamentosu kendi değişikliklerini 15 Eylül 2026'da kabul edip dosyayı kurumlar arası müzakereye gönderdi. Yani öneri yasalaşmadı, ürün listesi ve tarih değişebilir. Bu parçaları üretiyorsanız şimdi yapmanız gerekenler sınırlı ama işe yarar:
- Ürünlerinizin CN kodlarını ve her parçadaki çelik ve alüminyum miktarını ürün ağacından çıkarın.
- Çelik ve alüminyum tedarikçilerinizden gömülü emisyon verisi isteyip istemediğinizi, alabiliyorsanız hangi biçimde aldığınızı kayda geçirin.
- Kendi tesisinizin yakıt ve elektrik tüketimini hat ya da süreç bazında ayırmaya başlayın; geriye dönük ayrıştırma en zor iştir.
Tekstil: CBAM dışında ama veri talebi neden geliyor?
Tekstil fasılları ne bugünkü CBAM listesinde ne de 2028 önerisinde yer alıyor. Türkiye ETS'nin pilot dönemi de elektrik, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübreyle sınırlı. Yine de Avrupa'daki marka ve perakendecilerden gelen anketler artıyor. Sebep, alıcının kendi raporlama yükümlülüğü.
2026/470 sayılı Direktif'le değişen CSRD'ye göre zorunlu sürdürülebilirlik raporu, net cirosu 450 milyon avroyu ve ortalama çalışan sayısı 1.000'i aşan şirketlere kalıyor. Bu büyük alıcıların iklim raporu, önemli kapsam 3 kategorilerini, özellikle "satın alınan mal ve hizmetler"i içeriyor. Kapsam 3'ün o satırı, sizin kapsam 1 ve 2 emisyonunuzdan beslenir. Alıcı sizden veri alamazsa harcama tutarına dayalı ortalama faktörlerle tahmin yapar; bu yöntem sizin verimlilik yatırımlarınızı göstermez.
Tekstilde emisyonun büyük kısmı genellikle iki yerden gelir: boyahane ve terbiyedeki buhar kazanlarının yakıtı (kapsam 1) ve dokuma, örme, iplik makinelerinin elektriği (kapsam 2). Doğal gaz faturasındaki kWh değerinin üst ısıl değere göre olduğunu, emisyon faktörlerinin ise çoğunlukla alt ısıl değere göre verildiğini unutmayın; çevirmeden çarpmak emisyonu yaklaşık yüzde 11 fazla gösterir. Ayrıntısı veri toplama rehberimizde.
Küçük tedarikçinin hakkı: değer zinciri sınırı
2026/470 sayılı Direktif tedarikçileri aşırı veri talebine karşı korumak için yeni bir sınır getirdi. Önceki mali yılda ortalama 1.000 çalışanı aşmayan ve rapor veren bir şirketin değer zincirinde yer alan işletmeler "korunan işletme" sayılır. Metin, tedarikçinin AB içinde ya da dışında olmasına göre ayrım yapmaz. Korunan işletmenin hakları:
- CSRD raporu amacıyla istenen ve Komisyon'un gönüllü standardını aşan bilgiyi vermeyi reddedebilir.
- Alıcı, hangi bilginin gönüllü standardı aştığını ve reddetme hakkınızı size bildirmek zorundadır.
- Sözleşmeye bu sınırı aşan bilgi zorunluluğu konursa o hüküm bağlayıcı olmaz; sözleşmenin geri kalanı geçerliliğini korur.
- Büyüklüğünüz için öz beyan yeterlidir.
Sınırın üç önemli istisnası var: gönüllü veri paylaşımını yasaklamaz; başka amaçlı talepleri (AB'nin özen yükümlülüğü kuralları, alıcının risk yönetimi) kapsamaz; yalnız CSRD raporu için yapılan veri toplamaya uygulanır. CBAM verisi ayrı bir tüzüğe dayandığı için bu sınırın dışında kalır (bizim okumamız). Üye devletlerin bu hükümleri 19 Mart 2027'ye kadar iç hukuka aktarması gerekiyor.
Gönüllü standardın, Komisyon'un 2025/1710 sayılı tavsiyesindeki küçük işletme standardına (VSME) dayanması öngörülüyor. Bu standardın temel modülünün enerji ve sera gazı bölümü (B3) şunları ister: elektrik ve yakıt ayrımıyla, yenilenebilir ve yenilenemez olarak toplam enerji tüketimi (MWh); GHG Protokolü'ne göre kapsam 1 emisyonu; konum bazlı kapsam 2 emisyonu; ve toplam emisyonun ciroya bölünmesiyle bulunan emisyon yoğunluğu. Kapsam 3 ise faaliyete göre "uygun olabilir" diye bırakılmış. Yani en azından bu seti hazır tutan bir tedarikçi, CSRD kaynaklı taleplerin büyük kısmına cevap verebilir. Kapsamların farkı için kapsam 1, 2, 3 rehberimize bakabilirsiniz.
Üç farklı talep, tek veri seti
| Talep | Dayanak | İçerik | Doğrulama |
|---|---|---|---|
| CBAM veri talebi | CBAM Tüzüğü, yöntem tüzüğü 2025/2547 | Tesis ve ürün başına gömülü emisyon, öncüller, sektör parametreleri | AB'de akredite doğrulayıcı zorunlu |
| CSRD tedarikçi anketi | Alıcının CSRD raporu (2026/470 ile değişik) | Enerji, kapsam 1 ve 2, emisyon yoğunluğu; gönüllü standart sınırı | Yasal zorunluluk yok, alıcı isteyebilir |
| Ürün başına karbon ayak izi | Ticari talep, GHG Protokolü kapsam 3 yöntemleri | Parça ya da kilogram başına emisyon, dağıtım yöntemi | Alıcıya göre değişir |
Üçünün ham maddesi aynıdır: yakıt ve elektrik kayıtları, üretim miktarları ve satın alınan malzeme bilgisi. Fark, sınırın nereye çizildiği ve emisyonun neye bölündüğüdür.
Adım adım hazırlık
- Ürün listesini sınıflandırın: her ürünün CN kodunu çıkarın; 7318, 7326, 7616 varsa CBAM hazırlığını öne alın.
- Yıllık kurumsal envanteri kurun: ISO 14064-1 ya da GHG Protokolü'ne göre kapsam 1 ve 2'yi hesaplayın; bu, CSRD anketlerinin temelidir. ISO 14064 sera gazı envanteri sayfamız yapıyı özetler.
- Tüketimi süreç bazında ayırın: fırın, kazan, boyahane, dövme hattı gibi büyük tüketicilere alt sayaç ya da güvenilir dağıtım anahtarı koyun.
- Satın alma verisini düzenleyin: çelik, alüminyum, iplik ve kimyasal alımlarını tonaj ve tedarikçi bazında tutun.
- Ürün başına dağıtım yöntemini yazılı hale getirin: kilogram, makine saati ya da parça sayısı; yöntemi her alıcıya aynı anlatın.
- Talebi ayırt edin: gelen her anketin hangi kurala dayandığını sorun; CSRD kaynaklıysa gönüllü standardı aşan kısmı belirleyin.
Sık yapılan hatalar
- "Otomotivciyiz, CBAM yok" demek: bağlantı elemanları ve dövme parçalar bugün kapsamda.
- Kurumsal ayak izini CBAM verisi diye göndermek: CBAM ürün ve tesis bazında, AB yöntemiyle hesaplanmış ve doğrulanmış veri ister.
- 2028 önerisini kesinleşmiş saymak: liste müzakerede; yatırım kararını yalnız öneriye dayandırmayın.
- Her müşteriye farklı rakam vermek: aynı dönem ve tesis için tek bir hesap ve tek bir dağıtım yöntemi olmalı.
- Gaz faturasındaki kWh'i doğrudan çarpmak: ısıl değer farkı emisyonu şişirir.
Carbonet bu süreçte ne yapar?
Carbonet, LNA Soft tarafından geliştirilen karbon yönetim platformudur. Kurumsal karbon ayak izini ISO 14064-1'in 6 kategorisinde ve GHG Protokolü'nün kapsam 1, 2 ve 3 ayrımıyla hesaplar; enerji, satın alma ya da lojistik gibi her departman yalnızca kendi verisini girer ve görür. Bağlantı elemanı ya da dövme parça gibi CBAM kapsamındaki ürünleriniz varsa CBAM / SKDM modülü CN kodlarını, üretim süreçlerini ve satın alınan öncülleri tanımlayıp ürün başına gömülü emisyonu AB yöntemiyle hesaplamanızı sağlar. Kurumsal ayak izi için girdiğiniz veri CBAM hesabında yeniden girilmez; böylece CSRD anketine ve CBAM talebine aynı veri setinden tutarlı cevap verirsiniz.
AB'li müşterinizden karbon verisi talebi geldiyse, verilerinizle kısa bir demo yapalım. Demo talep formunu doldurun ya da info@carbonet.com.tr adresine, WhatsApp'tan +90 533 368 05 99 numarasına yazın.
Sıkça sorulan sorular
Tekstil ürünleri CBAM kapsamında mı?
Hayır. Tekstil fasılları (50-63) CBAM Tüzüğü'nün Ek I listesinde yok; Komisyon'un 2028 için önerdiği ileri ürün listesinde de yer almıyor. Tekstil firmalarına gelen karbon verisi talepleri genellikle AB'li alıcının CSRD raporundan kaynaklanır.
Araç için ürettiğim cıvata ve somunlar CBAM'e girer mi?
Çelik cıvata, somun, pul ve perçinler genellikle GTİP 7318'de sınıflandırılır ve bu başlık 2026'dan beri CBAM kapsamındadır. Araç için üretilmiş olmaları bunu değiştirmez. Kesin sınıflandırmayı gümrük müşavirinizle teyit edin.
Şanzıman, jant ve amortisör üreticileri 2028'de CBAM'e girecek mi?
Komisyon'un COM(2025) 989 önerisi bu parçaları 1 Ocak 2028'den kapsama almayı öngörüyor. Konsey 12 Haziran 2026'da, Avrupa Parlamentosu 15 Eylül 2026'da tutumunu belirledi; öneri henüz yasalaşmadı, liste ve tarih değişebilir.
AB'li müşterim CSRD için benden her veriyi isteyebilir mi?
Ortalama 1.000 çalışanı aşmayan tedarikçiler, CSRD raporu amacıyla istenen ve Komisyon'un gönüllü standardını aşan bilgiyi vermeyi reddedebilir. Alıcı hangi bilginin bu sınırı aştığını bildirmek zorundadır. Üye devletler bu hükmü 19 Mart 2027'ye kadar iç hukuka aktarır.
Küçük bir tedarikçi en az hangi karbon verisini hazırlamalı?
VSME standardının temel modülündeki enerji ve sera gazı seti iyi bir başlangıçtır: elektrik ve yakıt ayrımıyla toplam enerji tüketimi, kapsam 1 emisyonu, konum bazlı kapsam 2 emisyonu ve ciroya göre emisyon yoğunluğu.
Kurumsal karbon ayak izi raporum CBAM verisi yerine geçer mi?
Hayır. CBAM, tesis ve ürün başına AB yöntemiyle hesaplanmış, öncülleri içeren ve AB'de akredite bir doğrulayıcının doğruladığı gömülü emisyon ister. Ancak aynı yakıt, elektrik ve üretim verisi iki hesapta da kullanılır.