CBAM'e hazırlıkta ilk 90 gün: Türk üretici için adım adım plan
CBAM'e bugün başlayan bir üretici için 90 günlük plan: envanter ve iç hesap, İngilizce izleme planı, öncül veri talepleri, O3CI kaydı, AB'de akredite doğrulayıcı seçimi ve Türkiye ETS'nin 27 Ocak 2027 tarihi.

CBAM'e hazırlığa bugün başlayan bir Türk üreticinin ilk 90 günü üç işe ayrılır: ilk 30 günde ürün, tesis ve veri envanterini çıkarıp ürün başına doğrulanmamış bir iç hesap yapmak; 31–60. günlerde İngilizce izleme planını ve öncül tedarikçi veri taleplerini hazırlamak; 61–90. günlerde AB'de akredite bir doğrulayıcıyla sözleşme yapıp ilk saha ziyaretini takvime bağlamak. 23 Kasım 2026'da başlayan 90 günlük pencere; Türkiye ETS izleme metodolojisi planı son tarihini (27 Ocak 2027), ilk CBAM doğrulama raporlarının düzenlenebileceği Ocak 2027'yi ve sertifika satışının başlayacağı Şubat 2027'yi içine alıyor.
Bu rehber, Avrupa Komisyonu'nun AB dışı operatörler için hazırladığı Guidance 2 belgesine, doğrulama ve akreditasyon rehberine (24 Ağustos 2026), Komisyon'un 13 Kasım 2026 tarihli akreditasyon durum tablosuna ve İklim Değişikliği Başkanlığı'nın 14 Ekim 2026 duyurusuna dayanır. CBAM'in temeli için CBAM nedir rehberimize bakabilirsiniz.
Neden şimdi? Önümüzdeki takvim
Kesin dönem 1 Ocak 2026'da başladı. 2026'da AB'ye giren mallar için raporlama dönemi, üretim zamanı kanıtlanamıyorsa 2026 takvim yılıdır. Yani AB'li alıcınızın 2027'de vereceği ilk yıllık beyan, sizin 2026 verinize dayanır.
| Tarih | Ne oluyor? | Kaynak |
|---|---|---|
| Eylül 2026 | Akredite doğrulayıcılar CBAM Kayıt Sistemi'ne kaydolabiliyor; ilk doğrulamalar (belge incelemesi, saha ziyareti) başlıyor | Komisyon doğrulama sayfası |
| Ocak 2027 | İlk doğrulama raporları düzenlenebilir; operatör raporu beyancıyla paylaşabilir | Komisyon doğrulama sayfası |
| 27 Ocak 2027 | Türkiye ETS pilot dönemindeki işletmelerin ilk izleme metodolojisi planı için uzatılmış son tarih | İklim Değişikliği Başkanlığı, 14 Ekim 2026 duyurusu |
| Şubat 2027 | Beyancılar CBAM sertifikası satın almaya başlayabilir | Komisyon doğrulama sayfası |
| 30 Eylül 2027 | 2026 ithalatı için ilk yıllık CBAM beyanı ve sertifika teslimi | Komisyon haber sayfası |
Doğrulayıcı kapasitesi sınırlı. Komisyon'un 13 Kasım 2026 tablosuna göre 24 AB/AEA ulusal akreditasyon kurumu CBAM akreditasyonu vermeyi kabul etmiş, 20'si başvuru alıyor, yalnız 7'si AB dışında kurulu doğrulayıcı başvurularını kabul ediyor. Komisyon sayfasında akredite doğrulayıcı listesinin "yayımlanacağı" yazıyor; bu yazının tarihinde liste henüz yoktu. Guidance 2 de darboğaza karşı doğrulayıcıyı dönemin başında aramanızı öneriyor.
1–30. gün: envanter ve iç hesap
İlk ay, kim olduğunuzu ve elinizde ne olduğunu netleştirme ayıdır.
- Ürün ve müşteri listesi: AB'ye giden her ürünün 8 haneli CN kodu, alıcısı ve 2026 miktarı. 50 tonluk eşik alıcı tarafındaki yükümlülük içindir; sizin tarafınızda veri talebi miktardan bağımsız gelebilir.
- Tesis sınırı ve üretim süreçleri: Guidance 2'nin ilk adımı budur. Aynı işlev birimine sahip mallar bir üretim sürecinde toplanır; süreçler arasında yakıt ya da ara ürün akışı varsa onun da ölçülmesi gerekir.
- Öncül listesi: Dışarıdan aldığınız CBAM malları (kütük, yassı çelik, klinker, amonyak, ham alüminyum…), menşe ülkesi ve tedarikçisi. Öncüller için asgari bir eşik yoktur.
- Veri envanteri: 2026'nın aylık yakıt, elektrik, hammadde ve üretim kayıtları; sayaç ve tartı listesi; boşluklar. Fatura, sayaç ve stok kayıtlarını nasıl birleştireceğiniz için veri toplama rehberimize bakın.
- Doğrulanmamış iç hesap: Ürün başına doğrudan (gerekiyorsa dolaylı) gömülü emisyonu bir kez hesaplayın ve Komisyon'un Türkiye varsayılan değeriyle karşılaştırın. Bu rakam beyanda kullanılamaz; ama hangi üründe gerçek veriye geçmenin anlamlı olduğunu gösterir. Karar ölçütleri için varsayılan değer mi gerçek veri mi yazısına bakın.
Ayın sonunda tek sayfalık bir karar notu çıkmalı: hangi ürünlerde gerçek veri, hangilerinde varsayılan değer; sorumlu kişi kim; hangi veriler eksik.
31–60. gün: izleme planı ve veri talepleri
İzleme planı, emisyonun nasıl hesaplandığını anlatan yazılı tarif kitabıdır. Guidance 2'ye göre plan, yöntem tüzüğü 2025/2547 Ek II bölüm A.5'teki asgari unsurları içermeli, doğrulayıcıya İngilizce sunulmalı ve personelin kullanması için yerel dilde bir sürümü de bulunmalıdır. Plan, GHG konusunda bilgisi olan bağımsız bir kişinin yöntemi anlayabileceği açıklıkta olmalıdır.
| Planda olması gereken | Pratikte |
|---|---|
| Raporlama dönemi | Takvim yılı (1 Ocak–31 Aralık) |
| Doğrudan emisyon yöntemi | Hesaplamaya dayalı (yakıt miktarı × faktör) ya da sürekli ölçüm; nitrik asitte N2O ve birincil alüminyumda PFC için özel kurallar |
| Ölçülebilir ısı | Buhar ve sıcak su akışlarının süreçlere dağıtımı |
| Dolaylı emisyon | Yalnız çimento, gübre ve sinter cevherde; süreç bazında elektrik tüketimi |
| Öncüller | Süreç başına tüketilen miktar ve tedarikçi verisi ya da varsayılan değer |
| Ek parametreler | Klinker oranı, azot formları, hurda oranı gibi Ek IV madde 2 bilgileri |
| Serbest tahsis ve karbon fiyatı | Kıyas değeri için veri; Türkiye'de ödenen karbon fiyatı varsa bilgisi |
| Kontrol sistemi | Risk değerlendirmesi, dört göz kontrolü, ikinci kaynakla karşılaştırma, kalibrasyon takvimi |
Aynı dönemde üç iş daha yapılır:
- Öncül tedarikçilere veri talebi: Gerçek veri kullanacaksanız öncülün tesisini, ürün başına gömülü emisyonunu, ek parametrelerini ve geçerli bir doğrulama raporunu isteyin. Talep listesi için AB'li alıcının tedarikçiden istediği veri yazısı ters yönde de kullanılabilir.
- O3CI kaydı: CBAM Kayıt Sistemi'nin AB dışı operatör modülüne kayıt şu an gönüllü ama Komisyon tarafından önerilir. Kayıtla verinizi tesis başına bir kez yüklersiniz, alıcı yalnız özeti görür.
- Türkiye ETS: Tesisiniz pilot dönem kapsamındaysa (elektrik, çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre) ilk izleme metodolojisi planınızı 27 Ocak 2027'ye kadar sunmanız gerekir. Kurallar ve şablon ayrı olsa da yakıt, sayaç ve kontrol bilgisi büyük ölçüde aynı kaynaktan gelir. Ayrıntı: Türkiye ETS yönetmeliği rehberi.
61–90. gün: doğrulayıcı seçimi
Gerçek veri ancak AB'deki bir ulusal akreditasyon kurumundan akreditasyon almış ve sektörünüzü kapsayan bir doğrulayıcı tarafından doğrulanırsa varsayılan değerin yerine geçer. Akreditasyon, nihai doğrulama raporunun düzenlendiği tarihte geçerli olmalıdır.
Komisyon'un 13 Kasım 2026 tablosunda AB dışından başvuru kabul eden 7 kurum şunlar: Fransa (COFRAC), Yunanistan (ESYD), İtalya (Accredia), Hollanda (RvA), Polonya (PCA), Slovakya (SNAS) ve İsveç (Swedac). Hollanda satırında TÜRKAK ile bir anlaşma notu düşülmüş; bunun Türkiye'deki kuruluşlar için pratikte ne anlama geldiğini aday doğrulayıcınıza sorun.
Doğrulayıcıya sorulacaklar:
- CBAM akreditasyonunuz hangi kurumdan ve hangi sektörleri kapsıyor? CBAM Kayıt Sistemi'ne kayıtlı mısınız?
- Saha ziyaretini ne zaman yaparsınız? Doğrulama rehberine göre ilk yıl fiziksel saha ziyareti gerekir; sanal ziyaret ancak bir önceki dönemde fiziksel ziyaret yapılmışsa ve diğer şartlar sağlanırsa mümkündür.
- Nihai rapor için hedef tarih nedir? Alıcınızın 30 Eylül 2027 beyanından önce raporu paylaşabilmeniz gerekir.
- Çıkar çatışması: izleme planınızı ya da emisyon raporunuzu hazırlayan kuruluş ya da onunla bağlantılı bir kuruluş aynı tesisi doğrulayamaz. Danışmanınızla doğrulayıcınızı baştan ayırın; iş bölümü için danışman ve yazılım yazımıza bakın.
90 günün sonunda elinizde ne olmalı?
| Çıktı | Kimin için |
|---|---|
| Ürün, CN kodu ve alıcı listesi; gerçek veri / varsayılan değer kararı | Yönetim, satış |
| Ürün başına doğrulanmamış iç hesap ve varsayılan değerle karşılaştırma | Yönetim, fiyatlama |
| İngilizce + Türkçe izleme planı taslağı ve kontrol prosedürleri | Doğrulayıcı, üretim ekibi |
| Öncül tedarikçilere gönderilmiş veri talepleri ve cevap takibi | Satın alma |
| O3CI kaydı (önerilir) | AB'li alıcılar |
| İmzalı doğrulama sözleşmesi ve saha ziyareti tarihi | Alıcıya bildirilecek takvim |
| Pilot kapsamdaysanız Türkiye ETS izleme metodolojisi planı | İklim Değişikliği Başkanlığı |
Maddeleri tek sayfada görmek isterseniz yazdırılabilir CBAM ve Türkiye ETS hazırlık kontrol listemizi kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Kurumsal karbon ayak izini CBAM verisi sanmak: şirket geneli kapsam 1-2 toplamı, ürün başına gömülü emisyon değildir.
- Doğrulayıcıyı Eylül 2027'ye bırakmak: beyan tarihi alıcınızın son tarihidir, sizin değil.
- İzleme planını yalnız İngilizce yazmak: sahada sayaç okuyan personel planı anlamıyorsa doğrulamada açık çıkar.
- Öncülü unutmak: dışarıdan alınan kütük ya da klinkerin verisi gelmezse o kısım için varsayılan değer kullanılır.
- İzleme planını doğrulayıcıya yazdırmak: çıkar çatışması kuralı buna izin vermez.
Carbonet bu 90 günde nerede durur?
Carbonet, LNA Soft tarafından geliştirilen karbon yönetim platformudur. CBAM / SKDM modülünde tesisinizi, ürünlerinizi ve CN kodlarını (AB mal listesindeki 569 kod hazır) tanımlar, üretim süreçlerini ve satın alınan öncülleri eklersiniz; ürün başına doğrudan ve dolaylı gömülü emisyon AB'nin yöntemiyle hesaplanır. Karbon ayak izi için girdiğiniz yakıt, elektrik ve proses verisi CBAM hesabına aktarılır, ekranlar ve raporlar Türkçe ve İngilizce'dir. Böylece ilk 30 günün iç hesabını ve doğrulayıcıya gidecek veri setini aynı yerden yönetirsiniz. İzleme planını yazmak ve doğrulamayı yapmak yazılımın değil, sizin ekibinizin, danışmanınızın ve doğrulayıcınızın işidir.
90 günlük planınızı kendi ürünlerinizle konuşmak isterseniz demo talep formunu doldurun ya da info@carbonet.com.tr adresine, WhatsApp'tan +90 533 368 05 99 numarasına yazın.
Sıkça sorulan sorular
CBAM'e hazırlığa nereden başlamalıyım?
AB'ye giden ürünlerin CN kodlarını, alıcılarını ve 2026 miktarlarını listeleyin; tesis sınırını, üretim süreçlerini ve satın aldığınız öncülleri belirleyin. Ardından ürün başına doğrulanmamış bir iç hesap yapıp Komisyon'un Türkiye varsayılan değeriyle karşılaştırın.
İzleme planı hangi dilde hazırlanmalı?
Komisyon'un Guidance 2 belgesine göre izleme planı doğrulayıcıya İngilizce sunulmalıdır. Planı sahada uygulayacak personel için yerel dilde bir sürüm de bulunması önerilir.
Türkiye'deki bir doğrulama kuruluşu CBAM doğrulaması yapabilir mi?
Gerçek veri ancak AB'deki bir ulusal akreditasyon kurumundan sektörünüzü kapsayan CBAM akreditasyonu almış bir doğrulayıcı tarafından doğrulanırsa kullanılabilir. Komisyon'un 13 Kasım 2026 tablosuna göre AB dışından başvuru kabul eden 7 akreditasyon kurumu var; aday kuruluşa hangi kurumdan akredite olduğunu sorun.
İlk doğrulamada saha ziyareti zorunlu mu?
Evet. Komisyon'un doğrulama rehberine göre sanal saha ziyareti ancak bir önceki raporlama döneminde fiziksel ziyaret yapılmışsa ve diğer şartlar sağlanıyorsa mümkündür. Bu nedenle ilk yıl fiziksel ziyaret beklenmelidir.
Danışmanım doğrulayıcım da olabilir mi?
Hayır. İzleme planınızı ya da emisyon raporunuzu hazırlayan kuruluş veya onunla bağlantılı bir kuruluş aynı tesisi doğrulayamaz. Danışman ve doğrulayıcıyı baştan ayrı seçin.
Türkiye ETS izleme metodolojisi planının son tarihi ne?
İklim Değişikliği Başkanlığı'nın 14 Ekim 2026 duyurusuna göre pilot dönem kapsamındaki işletmelerin ilk izleme metodolojisi planı için süre 27 Ocak 2027'ye uzatıldı. Bu plan CBAM izleme planından ayrı bir belgedir.